Nierproblemen, de schrik van elke katteneigenaar

Eén op de drie oude katten krijgt last van slecht werkende nieren. De aandoening wordt vaak pas in een laat stadium vastgesteld, omdat eigenaren dan pas symptomen zien. Dierenarts Chris Polanen beantwoordt de meest gestelde vragen over dit probleem.

Hoe later de aandoening wordt vastgesteld, hoe minder de dierenarts nog kan doen. Het is dan ook begrijpelijk dat er vele misverstanden bestaan over nierproblemen bij oudere katten.

Op welke leeftijd treedt dit probleem op?
Af en toe wordt een slechte nierfunctie vastgesteld bij een jonge kat. Verreweg de meeste gevallen worden gezien bij katten ouder dan 10 jaar, maar kan heel goed al beginnen op een leeftijd van 2 jaar!

Wat gaat er eigenlijk mis met de nieren bij oude katten?
Nieren filteren het bloed en scheiden afvalstoffen uit. Als de nieren minder goed werken, blijven er te veel afvalstoffen in het bloed achter. Uiteindelijk blijven er zoveel afvalstoffen in het lichaam circuleren dat het lichaam hierdoor vergiftigd raakt. Nieren kunnen door veel oorzaken beschadigd raken en daardoor slechter gaan werken. Infecties en giftige stoffen zijn berucht. Bij sommige raskatten zoals Abessijnen (amyloïdose afzetting in de nieren) en Perzen (cysten in de nieren) is er een duidelijke oorzaak. Bij het grootste deel van de katten wordt de oorzaak echter nooit achterhaald. Waarom bij zoveel oude katten de nierfunctie achteruit gaat, is door wetenschappers nog niet ontdekt. Vocht is in ieder geval van het grootste belang!!!

Wat zijn de symptomen?
Als de achteruitgang van de nieren begint is er aan de kat niets te merken. Er is pas wat te zien als er al tweederde van de nieren verloren is gegaan. De duidelijkste symptomen zijn: een slechte eetlust, regelmatig braken, veel drinken en plassen, vermageren en een doffe, plukkerige vacht. In een eindstadium eet de kat niet of nauwelijks meer en braakt bijna dagelijks.

Hoe wordt de diagnose gesteld?
Doormiddel van bloed- en eventueel urineonderzoek. In het bloed wordt het gehalte van stoffen bepaald die door de nieren uitgescheide worden: creatinine en ureum. Hoe slechter de nieren werken, hoe hoger het gehalte aan deze stoffen is. Ook wordt gekeken naar mineralen in het bloed: kalium en fosfaat. Bij nierpatiënten zijn deze gehalten vaak afwijkend. Dit geeft een verdere verslechtering van de conditie. Deze afwijkingen kunnen gecorrigeerd worden. In de urine wordt gekeken of er aanwijzingen zijn voor een infectie (bacteriën, bloed). Ook wordt gekeken naar het gewicht van de urine. Hoe slechter de nieren werken, hoe lichter de urine is.

Hoe wordt een kat met slechte nieren behandeld?
Er zijn verschillende stadia te onderscheiden:

1 De kat met licht verminderde nierfunctie. Er zijn nog geen symptomen. De diagnose wordt gesteld tijdens een routinecontrole, bijvoorbeeld een seniorcontrole of een vaccinatie. Behandeling: De voeding zal veranderd worden in een nierdieet. De dierenarts zal de nierfunctie daarna regelmatig controleren. Door de vroege diagnose en behandeling stijgt de levensverwachting van de kat met enkele jaren.

2 De kat met duidelijke symptomen. De eigenaar heeft de dierenarts bezocht omdat de conditie van de kat achteruitgaat, de eetlust is slecht, veel overgeven etc. Behandeling: nierdieet en eventueel medicijnen.

3 De kat is echt ziek. De kat braakt, eet sinds kort helemaal niet meer en voelt zich duidelijk niet goed. Behandeling: een infuus, medicijnen tegen misselijkheid en braken. Als de kat hersteld is: nierdieet en medicijnen.

Waarom is een slechte nierfunctie vaak fataal?
Vaak komt men pas met een kat, wanneer deze het eindstadium van het proces van nierverslechtering bereikt heeft. Het dier is dan al maanden of jaren ziek, en ernstig vermagerd. De eetlust is geleidelijk aan steeds minder geworden, en het braken steeds meer. Als de kat wordt aangeboden bij de dierenarts heeft hij/zij al langere tijd niet gegeten. De waarden in het bloed van creatinine en ureum zijn dan dusdanig verhoogd, dat de dierenarts euthanasie zal adviseren.

PKD (Polycystic Kidney Disease)
'Polycystic Kidney Disease' betekent letterlijk "nieraandoening met veel vochtblaasjes" en wordt met name gezien bij de Perzische kat. De cysten ontstaan uit urine afvoerbuisjes in de nieren. Waarom delen van afvoerbuisjes opzwellen tot systen is nog niet bekend. Wel weten we dat PKD een erfelijke ziekte is die net zo vaak bij katers als bij poezen wordt aangetroffen. Al bij heel jonge dieren zijn de cysten aanwezig. Omdat de cysten dan nog erg klein zijn werken de nieren bij deze jonge dieren nog normaal. Wanneer de cysten in de loop van het leven groter worden (denk hierbij aan het heel erg langzaam opblazen van een ballon) en het normale nierweefsel in de verdrukking komt, kunnen de dieren ziek worden. Als er sprake is van een beperkt aantal cysten of als slechts één nier is aangetast, zal het betreffende dier niet ziek worden. De kittens van deze dieren kunnen echter wel ziek worden. Katten hoeven zelf dus niet ziek te zijn of te worden om de ziekte door te kunnen geven aan het nageslacht. Met bloedonderzoek kan er geen onderscheid gemaakt worden tussen de verschillende vormen van chronisch nierfalen. Bij het lichamelijk onderzoek zou de dierenarts kunnen vaststellen dat de nieren onregelmatig (bobbelig) vergroot zijn, maar omdat nieren door verschillende oorzaken groter kunnen worden (ontstekingen, tumoren, afsluiting van de urineafvoerbuis, amyloïdose) is echografisch onderzoek nodig om de diagnose PKD te kunnen stellen.

Waarom is een nierdieet zo belangrijk?
De basis van de behandeling van een nierpatiënt is het nierdieet. Door verlaging van het eiwit, fosforgehalte en natrium in de voeding worden er minder afvalstoffen in het lichaam gevormd en vastgehouden. Hoe minder afvalstoffen in het lichaam achterblijven, hoe langer de conditie goed blijft. De symptomen zoals misselijkheid, braken en slecht eten zijn een gevolg van de ophoping van deze afvalstoffen. Aangetoond is dat nierpatiënten wel drie jaar langer kunnen leven als ze een nierdieet eten in plaats van gewone voeding. Veel katteneigenaren willen hun kat geen lekker eten ontzeggen. "Liever korter leven, dan een kat kwellen met een dieet", hoor ik dan vaak. Het is een misverstand dat een kat op een nierdieet zetten, een moderne vorm van dierenmishandeling is. Door de kat gewone voeding te geven verhoog je de hoeveelheid van afvalstoffen, de kat wordt misselijk, eet minder en gaat braken. Nierdieeten zijn tegenwoordig veel smakelijker dan bijvoorbeeld vijf jaar geleden.

Welke medicijnen kunnen gebruikt worden voor nierproblemen?
Sinds enkele jaren is het middel Fortekor in Nederland wettelijk geregistreerd voor de behandeling van nierpatiënten. Het is een tablet die speciaal voor katten in een smakelijke vorm gemaakt is en door de meesten als een snoepje gegeten wordt. Fortekor verlaagt de bloeddruk in de nieren. Ook eiwitverlies via de urine wordt tegengegaan. De fabrikant van dit middel claimt dat de kwaliteit van leven verbeterd, de eetlust toeneemt en de katten ook nog langer leven. In de praktijk zie ik dat veel katten het erg goed doen op dit middel. Sinds kort is er een nieuw middel geregistreerd voor nierpatiënten: Ipakitine. Dit middel is een smakelijk poeder dat over het eten gestrooid kan worden. Ipakitine bindt fosfaat dat bij veel nierpatiënten in te hoge concentratie in het bloed aanwezig is. Een te hoge concentratie fosfaat is schadelijk voor het lichaam. Ook zou Ipakitine overtollige afvalstoffen in het lichaam van nierpatiënten moeten binden. Gezien de korte tijd dat het middel op de markt is, is er in Nederland nog weinig ervaring mee. Veel nierpatiënten hebben een te laag gehalte aan kalium in het bloed. Dit geeft spierzwakte en een slechte eetlust. Kalium kan in poedervorm aan het eten worden toegevoegd.

Is het mogelijk om bij een kat een niertransplantatie uit te voeren?
Net als bij mensen is het voldoende om één van de slecht werkende nieren te vervangen door een gezonde nier. Dit wordt in de Verenigde staten bijvoorbeeld bij katten al veel gedaan. In Nederland echter nog niet.

Kunnen nierpatiënten genezen?
Nieren kunnen herstellen van een vergiftiging of een infectie. Dit zie je vooral bij jonge dieren. Bij de meeste oude katten is er zoveel nierweefsel verloren gegaan dat herstel van de nierfunctie niet mogelijk is. Als de kat echter niet te laat bij de dierenarts aangeboden wordt, kan door de behandeling de kwaliteit van leven verbeterd, en het leven verlengd worden.

Advies:
Samenvattend: is uw kat ouder dan tien jaar, ga dan minimaal een keer per jaar naar de dierenarts voor controle van de nierfunctie. Dus ook als u geen symptomen van nierproblemen ziet. Bent u er op tijd bij, dan leeft uw kat beduidend langer en in betere conditie!

*noot van de webmaster: het belangrijkste voor een goede nierfunctie is drinken en nog eens drinken. Wanneer een kat onvoldoende drinkt, is blikvoer beter dan brokken. Wissel dit dus dagelijks af. Kook desnoods kip, en geef het vocht als drinken aan de kat. Deze tip kreeg ik van een kattenvriendin die zelf een kat heeft met nierproblemen. Klik hier om naar haar site te gaan*

Bron: Majesteit