Katten kennen geen genade, een zieke onder gezonde katten

Wat doe je als een kat chronisch ziek is, dieetvoer en speciale verzorging nodig heeft en de andere katten jaloers reageren op de bevoorrechte positie van de zieke kat en hem proberen uit hun gemeenschap uit te stoten?

Elke kat kan een keer ziek worden, al wordt hij nog zo goed verzorgd en wordt hij regelmatig ingeënt. Lichte infecties kun je gemakkelijk onder controle krijgen als de dierenarts er op tijd bijgehaald wordt. Dit geeft meestal geen problemen tussen de baas, de zieke kat en de gezonde andere katten. Maar wat te doen als er in een huishouden meerdere katten leven en één van hen ernstig ziek is? Een langdurige ziekte die overwonnen wordt, vereist vaak wel dat de zieke kat behoedzaam wordt behandeld en juist dit veroorzaakt vaak problemen tussen de katten onderling en tussen de katten en de baas. 

Als het om een besmettelijke infectie gaat, moet de zieke kat zelfs van de gezonde dieren worden gescheiden omdat hij een gevaar voor de gezonde katten is. Maar als een kat een ernstige, niet besmettelijke ziekte heeft, zoals kanker, of met een botbreuk sukkelt, hoeft hij niet van de andere katten gescheiden worden. Helaas leidt zo'n situatie vaak tot agressief gedrag. Dit soort 'agressie' is een volledig natuurlijke houding omdat er onder katten die op een klein gebied met elkaar samenleven een soort rangorde bestaat. En omdat de zieke kat niet meer aan het algemene sociale leven van de katten kan deelnemen zoals vóór zijn ziekte, wordt er een nieuwe rangorde vastgesteld. 

Beschermen tegen agressie
Als de zieke kat bijvoorbeeld een tijd lang niet op zijn favoriete plekjes verschijnt, zien de andere katten de mogelijkheid om deze plaatsen tussen de anderen in de groep te verdelen. Het is normaal als de andere katten 'agressief' op de zwakke, zieke kat reageren. In de natuur kunnen tenslotte alleen de sterkste dieren overleven. Als baasje mag- en moet je ingrijpen om te voorkomen dat de patiënt letsel oploopt of aan stress wordt blootgesteld. Houdt de aanvaller bijvoorbeeld met een plantenspuit met water tegen. Bachbloesem-druppels die agressie bestrijden, kunnen een rustgevend effect hebben op de katten. 

De agressie kan ook door de geur van de zieke kat worden veroorzaakt. Als het dier voor zijn behandeling vaker naar de dierenarts moet en medicijnen krijgt, verandert zijn lichaamsgeur. Wat de fijne neuzen van de andere katten opvangen. Sommige katten reageren dan agressief en verstoten het zieke dier. Masseer de zieke kat na een bezoek aan de dierenarts met dekens of kleedjes waar de andere katten op gelegen hebben, zodat de geur van de gezonde dieren op hem 

overgaat.

Aai alle katten evenveel
Blijf zelf vooral rustig. De stress van de baas gaat over op de dieren en maakt de situatie alleen maar erger. Het spreekt voor zich dat je intensiever met de zieke kat bezig bent. Dat wil echter niet zeggen dat je het dier nu met extra veel aandacht moet overstelpen. Om problemen tussen jezelf en de overige katten onderling te voorkomen mag je de patiënt onder geen enkele voorwaarde een voorkeursbehandeling geven. De gezonde katten zouden dit niet begrijpen en met agressief gedrag tegenover jou of de zieke kat protesteren of zelfs met onzindelijkheid reageren. Er zijn ook katten die plotseling net zo 'ziek' worden, die beginnen mank te lopen, terwijl ze vier gezonde poten hebben, om de aandacht van de baas te trekken. Voorkom overdreven medelevendheid gedrag en besteed ook meer aandacht aan de andere katten. Speel en knuffel met hen evenveel en betrek de zieke kat erbij. Mochten zich ondanks alles toch agressieve situaties voordoen, dan mag je de katten dooit door negeren of door 'klappen' straffen. 

door deze maatregelen zoude situatie uit de hand kunnen lopen. Elke kat die normaal voldoende aandacht van zijn baasje krijgt, zal een korte maar krachtige waarschuwing met de straal uit een waterpistool en een consequent 'nee' begrijpen. Als je veel weg bent, zou je kunnen overwegen om de zieke kat ergens anders onder te brengen of een oppas in huis kunnen halen zodat het dier zonder stress kan genezen. Het zou ideaal zijn als je de patiënt een eigen kamer met een eigen kattenbak en eigen etensplaats kon aanbieden. Op die manier kan de patiënt niet door de andere katten worden bedreigd. Een herintegratie in de kattengroep zal later geen problemen opleveren, omdat de zieke kat pas weer bij de ander katten mag als hij volledig gezond is. Hij is dan in staat zich te verdedigen en zijn oude plaats in de rangorde terug te winnen. 

Mocht niet elke kat over een eigen kattenbak beschikken, dan kun je de zieke kat tijdens zijn ziekte een extra bak geven. Maak deze bak bijzonder goed schoon, want katten hebben heel fijne neusjes. Door de medicijnen kan de ontlasting of de urine scherper ruiken. Om onzindelijkheid te voorkomen moet je elke 'boodschap' van de patiënt meteen uit de bak verwijderen. Als je de katten vanaf het begin geleerd hebt om om elk uit hun eigen bakje te eten, heb je later geen problemen als één van hen dieetvoer moet eten. 

Probeer pijn op tijd te herkennen, want verreweg de meeste katten lijden in stilte
In de wildernis kan het dodelijk zijn als een dier laat zien dat het zich zwak voelt. Want overal loeren vijanden op een gemakkelijke prooi, of concurrenten op een gunstige gelegenheid om hun rivaal definitief uit te schakelen. Daarom proberen ziek of zwakke wilde dieren te verbergen dat ze niet in orde zijn. Ze trekken zich terug, houden zich schuil en lijden in stilte. Ook als ze heel veel pijn hebben, zullen ze mar zelden klagen. 

Katten hebben veel van hun wilde voorouders overgehouden. ze zullen alleen bij de eerste felle pijn gillen, later hoor je vaak niet meer dan een zacht gekreun. De meeste katten trekken zich terug in een hol. Hun instinct vertelt hen dat ze zich daar ondanks hun zwakheid beter tegen een aanvaller kunnen verdedigen en misschien zelfs onopgemerkt in rust kunnen genezen. Maar wat in de vrije natuur heel nuttig is, vormt in huis een probleem. Hoe moet zijn baasje te weten komen dat de kat pijn heeft en nar de dierenarts moet? Snelle medische verzorging is om meerdere redenen immers erg belangrijk.

De oorzaken vinden
Ten eerste moet  het baasje de oorzaak van de ergste pijn snel zien te vinden en, indien mogelijk, deze wegnemen. En ten tweede, en dat is even belangrijk, om met de hulp van de dierenarts de resterende pijn weg te nemen, want chronische pijn kan ziekten veroorzaken. Op zich vormt pijn een zinvolle alarminstallatie van de natuur. Pijn waarschuwt het lichaam voor gevaar. De pijn die de kat voelt als hij bijvoorbeeld zijn pootjes op een warme kookplaat zet, zorgt ervoor dat het dier z'n poot onmiddellijk terugtrekt en voorkomt daarmee ergere verwondingen. Ook de pijn die de kat voelt als hij zijn verbrande poot neerzet, dient voor de genezing. Want de kat zal vanwege die pijn voorzichtig met zijn pootje omgaan. Maar zodra de pijn zijn waarschuwende en beschermende functie verliest en de poot pijn blijft doen, al gaat de kat er heel voorzichtig mee om, verstoort de pijn het genezingsproces. Pijn veroorzaakt een hogere hartfrequentie, versnelt de ademhaling, vermindert de eetlust en verstoort de slaap die genezing met zich meebrengt. Pijn kan uiteindelijk een eigen leven gaan leiden.

Een kat die langdurig last heeft van pijn ontwikkelt een zogeheten pijngeheugen. De zenuwen die niets met het voelen van pijn te maken hebben, ontwikkelen zich tot pijnmelders die de hersenen pijn doorgeven, al is de kat al lang weer genezen.

Pijn kan blijven
Daarom is het zo belangrijk dat je bij de eerste symptomen van pijn naar de dierenarts gaat, zodat hij of zij meteen kan ingrijpen en op die manier een verslechtering van de ziekte en de pijn kan voorkomen. Pijnstillers die je de kat geeft zonder eerst de dierenarts te raadplegen, brengen meestal meer schade toe dan dat ze helpen. Want ten eerste onderdruk je met pijnstillers de symptomen die de dierenarts op zoek naar de oorzaak van de ziekte op het goede spoor kunnen zetten. Ten tweede reageren katten heel anders op pijnstillers dan mensen. Acetylsalicylzuur (aspirine) is voor de mens vrij ongevaarlijk, maar voor katten giftig als ze het middel gedurende een langere periode krijgen. 

Wat je zelf kunt doen
Naast de medische behandeling kun je als baasje toch wat doen om het leed van je kat te verzachten. 'Luister' naar je kat en probeer er achter te komen wat hij je probeert te vertellen. Zorg dat hij het op zijn schuilplaats rustig en warm heeft. Overdreven zorg veroorzaakt bij de meeste katten alleen maar stress. Houd andere dieren en ook kinderen bij hem weg. Zet de kattenbak, het voer en het water, weliswaar gescheiden maar toch zo dat de kat deze dingen gemakkelijk kan bereiken. En geef je kat licht verteerbaar, lekker voer zodat hij er weer snel bovenop komt.

Symptomen van pijn:
Pijn verontrust de kat want in tegenstelling tot de mens kan het dier niet begrijpen waar de pijn vandaan komt. daarom wordt hij door de pijn duidelijk schuwer. Een kat die pijn heeft, trekt zich terug en is minder actief. Hij beperkt alle bewegingen die de pijn verergeren. Als hij pijn aan zijn poten heeft, zal hij mank lopen. Langere afstanden, ook de weg naar de kattenbak, zal hij proberen te voorkomen. 

Controleer twee keer per dag de kattenbak: als je minder 'boodschappen' ontdekt, dan is dit duidelijk een waarschuwing. de eetlust van de kat vermindert. Bovendien wordt hij 'slordig' in het verzorgen van zijn vacht. En tenslotte: veel katten reageren agressief op aanraking en toenadering door de pijn.

Bron: Hart voor Dieren Special